تشخیص دقیق سرطان معده
۱. مقدمه
تشخیص مولکولی سرطان معده (GC) شامل شناسایی تغییرات ژنتیکی، اپی ژنتیکی و پروتئینی برای راهنمایی در تشخیص، پیش آگهی و درمان است. این روش به همراه آسیب شناسی سنتی، امکان درمان شخصی سازی شده را فراهم میکند.
۲. نشانگرهای مولکولی کلیدی
- HER2/neu: در ۱۵-۲۰٪ از موارد سرطان معده، به ویژه در ناحیه اتصال معده-مَری (GEJ) و نوع روده ای بیش از حد بیان یا تقویت میشود. آزمایش از طریق ایمونوهیستوشیمی (IHC) نمره دهی) ۰تا ۳+) و FISH برای موارد نامشخص(IHC2+) .
- ناپایداری ریزگردها (MSI) : در ۱۵-۲۰٪ از سرطانهای معده وجود دارد و با سندرم لینچ مرتبط است. از طریق PCR (بررسی جایگاههای ریزگرد) یا IHC برای پروتئینهای ترمیم ناهمسانی (MMR) ، شامل,MLH1 PMS2، MSH6وMSH2 ارزیابی میشود. تومورهای MSI-H به ایمونوتراپی (مانند پمبرولیزوماب) پاسخ خوبی میدهند.
- ویروس اپشتین-بار (EBV) : در ۸-۱۰٪ از سرطانهای معده از طریق EBER-ISH شناسایی میشود. این موضوع با جهشهای PIK3CA، بیان PD-L1 و نفوذ لنفوسیتی متراکم همراه است.
- بیانPD-L1 : با استفاده از) IHC نمره ترکیبی مثبت) برای پیش بینی پاسخ به مهارکننده های ایست ایمنی ارزیابی میشود.
- بار جهش تومور (TMB) : TMB بالا با اثربخشی ایمونوتراپی مرتبط است و از طریق NGS بررسی میشود.
- جهشهای ژنتیکی: جهشهای TP53 (شایعترین)، KRAS، BRAF، PIK3CA و MET در سرطان معده شایع هستند. ادغامهای CLDN18-ARHGAP در نوع منتشر سرطان معده هدفگیری میشوند.
- سندرمهای ارثی: جهشهای CDH1 در سرطان منتشر ارثی معده، نیازمند آزمایش ژنتیک ژرملاین می باشد.
۳. روشهای تشخیصی
- ایمونوهیستوشیمی (IHC) : شناسایی پروتئینهای HER2، MMR و. PD-L1
- هیبریداسیون فلورسنت درجا (FISH) : تأیید تقویت HER2
- PCR و: NGS PCR برای MSI؛ NGS برای شناسایی جهشها، ادغامها و TMB
- بیوپسی مایع: تحلیل DNA تومور گردشی (ctDNA) برای پایش دینامیک و جهشهای مقاومت ( مانند از دست دادن HER2 پس از درمان).
- EBER-ISH : استاندارد طلایی برای تشخیص EBV
۴. کاربردهای بالینی
- زیرگونه بندی: طبقه بندی TCGA شامل زیرگونه های EBV-مثبت، MSI، پایدار ژنومی و ناپایدار کروموزومی است که هر کدام پیامدهای درمانی متفاوتی دارند.
- درمان هدفمند: درمانهای ضد) HER2 تراستوزوماب)، مهارکننده های MET و درمانهای ضد2
- ایمونوتراپی: مهارکننده های PD-1 برای تومورهای MSI-H و PD-L1+
- پیش آگهی: تومورهای MSI-H و EBV+ پیش آگهی بهتری دارند؛ جهشهای TP53 نشان دهنده تهاجمی بودن هستند.
- ارزیابی خطر ارثی: آزمایش CDH1 برای راهنمایی انجام گاسترکتومی پیشگیرانه در موارد خانوادگی.
۵. چالشها
- ناهمگونی تومور: تنوع فضایی و زمانی، ارزیابی نشانگرها را پیچیده میکند.
- محدودیتهای فنی: کفایت نمونه، استانداردسازی بین آزمایشگاهها و تفسیر واریانتهای NGS (VUS).
- دسترسی و هزینه: محدودیت دسترسی به NGS و بیوپسی مایع در مناطق کم منبع
۶. جهت گیریهای آینده
- پنلهای تلفیقی نشانگرها: ترکیب داده های ژنومیک، ترانسکریپتومیک و پروتئومیک
- هوش مصنوعی و یادگیری ماشین: بهبود تشخیص الگو در داده های پیچیده
- پایش غیرتهاجمی: پیشرفت بیوپسی مایع برای تشخیص زودهنگام و پایش عود.
- درمانهای نوین: هدفگیری نشانگرهای جدید مانند FGFR2، ادغامهای NTRK و ایستهای ایمنی.
نتیجه گیری
تشخیص مولکولی مدیریت سرطان معده را با امکانپذیر کردن پزشکی دقیق متحول کرده است. تحقیقات جاری به دنبال غلبه بر محدودیتهای کنونی و گسترش گزینه های درمانی است تا از طریق راهبردهای شخصی سازی شده، نتایج بیماران را بهبود بخشد.