معرفی سرطان کبد
سرطان کبد، که اغلب به عنوان سرطان هپاتیک نیز شناخته میشود، وضعیتی است که در آن سلولهای بدخیم (سرطانی) در بافتهای کبد تشکیل میشوند. کبد، یک عضو حیاتی در قسمت بالایی سمت راست شکم، نقش مهمی در هضم، سمزدایی و متابولیسم دارد. سرطان کبد میتواند تأثیر زیادی بر این عملکردها داشته باشد و تشخیص و درمان به موقع آن بسیار حائز اهمیت است.
انواع سرطان کبد
- کارسینوم هپاتوسلولار (HCC) : رایجترین نوع سرطان اولیه کبد که در سلولهای اصلی کبد (هپاتوسیتها) شروع میشود.
- کلانژیوسارکوم (سرطان مجرای صفرا): در مجاری صفرا که کبد را به کیسه صفرا و روده متصل میکند، شروع میشود.
- آنژیوسارکوم و همانژیوسارکوم: سرطانهای نادری که در عروق خونی کبد آغاز میشوند.
- سرطان متاستاتیک کبد: سرطانی که از دیگر نقاط بدن مانند کولون، پستان یا ریهها به کبد گسترش مییابد.
علل و عوامل خطر
- عفونتهای مزمن هپاتیت B یا C : عفونتهای طولانی مدت میتوانند به آسیب کبدی و افزایش خطر سرطان منجر شوند.
- سیروز: زخم کبدی که به دلیل شرایطی مانند سوءمصرف الکل یا بیماری کبد چرب ایجاد میشود.
- اختلالات ژنتیکی: شرایطی مانند هموکروماتوز (اضافهبار آهن) یا بیماری ویلسون (اضافهبار مس)
- عوامل سبک زندگی: مصرف بیش از حد الکل، چاقی و سیگار کشیدن
- قرارگیری در معرض آفلاتوکسینها: سموم تولید شده توسط کپکها که در ذخیرهسازی نامناسب غلات و آجیل یافت میشوند.
علائم
سرطان کبد در مراحل اولیه ممکن است علائم قابل توجهی نداشته باشد. با پیشرفت بیماری، علائم رایج عبارتند از:
- کاهش وزن بیدلیل
- کاهش اشتها
- درد یا ورم مداوم در شکم
- زردی (زرد شدن پوست و چشمها)
- خستگی و ضعف
- حالت تهوع و استفراغ
- تیره شدن ادرار و روشن شدن مدفوع
تشخیص
سرطان کبد با استفاده از روشهای زیر تشخیص داده میشود:
- آزمایشات تصویری: سونوگرافی، سیتیاسکن یا امآرآی برای شناسایی تومورها.
- آزمایشات خونی: بررسی سطح بالای آلفافتوپروتئین (AFP) به عنوان نشانهای برای سرطان کبد.
- بیوپسی: نمونهای از بافت کبد زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا وجود سلولهای سرطانی تأیید شود.
گزینههای درمان
درمان به نوع، مرحله و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. روشهای متداول عبارتند از:
- جراحی: برداشتن تومور یا پیوند کبد.
- درمان ابلیشن: تکنیکهایی مانند ابلیشن با فرکانس رادیویی برای نابود کردن سلولهای سرطانی.
- درمان هدفمند: داروهایی که به طور خاص بر رشد سلولهای سرطانی تاثیر میگذارند.
- ایمونوتراپی: تقویت سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سرطان.
- شیمیدرمانی و پرتودرمانی: در موارد پیشرفته برای کنترل علائم و کاهش پیشرفت بیماری.
پیشگیری
در حالی که همه موارد سرطان کبد قابل پیشگیری نیستند، اقداماتی وجود دارند که خطر را کاهش میدهند:
- واکسیناسیون علیه هپاتیت B
- جلوگیری از هپاتیت C از طریق روشهای ایمن
- محدود کردن مصرف الکل و حفظ وزن مناسب
- غربالگریهای منظم برای افراد در معرض خطر بالا